Toegang tot het net: Maatstaven en doelen

Ons beleid en onze maatregelen zijn erop gericht om zoveel mogelijk klanten zo snel mogelijk te voorzien van een aansluiting of verzwaring. Zodat we voldoen aan onze wettelijke taak. ^{(MDR-T ESRS 2 para 80(a))} Helaas moeten klanten door congestie vaak lang wachten op het gewenste transportvermogen.

Tevredenheid uitvoerdatum kleinverbruikers

Enexis richt zich op de tevredenheid van kleinverbruikers over het moment waarop werkzaamheden worden uitgevoerd. Steeds vaker dienen klanten hun aanvraag ruim van tevoren in, waardoor de doorlooptijden op papier langer lijken, terwijl zij in de praktijk wel tevreden zijn over de uiteindelijke aansluitdatum. Daarnaast heeft de ACM nog geen nieuwe aansluittermijnen vastgesteld voor kleinverbruikers (zie ook ‘Impact op kleinverbruikers: aansluittermijnen en wachttijden’).

De KPI meten we door de klant na afloop van het proces te vragen naar zijn of haar tevredenheid. Dit onderzoek wordt gedaan door een externe partij.  In 2025 stelden we ons als doel om een tevredenheidsscore van 65% te behalen voor de uitvoerdatum van kleinverbruikersaansluitingen. Deze doelstelling blijft voor 2026 staan. Wel staat door netcongestie en maatschappelijke prioritering voor kleinverbruikers de gewenste uitvoerdatum onder druk. ^{(MDR-T ESRS 2 para 80(b)(c))}

In 2025 bleek dat 72% van onze kleinverbruik klanten tevreden is over de termijn waarop de aansluiting tot stand kwam.  Een klant is tevreden indien de score hoger is dan 6 uit 10.  Klanten worden in 3 categorieën ingedeeld namelijk gas, elektra en verplaatsen/verzwaren, afhankelijk van de dienst die door Enexis is verleend. Bij de berekening van de KPI wordt aan elke categorie een gelijk belang toegekend en daarom even zwaar gewogen in de eindscore. We hebben ons doel voor 2025 bereikt.

Aansluittermijn grootverbruikers

Voor grootverbruikers geldt er voor 2025 een KPI voor de tijdigheid van de realisatie van GV-aansluitingen ten opzichte van de wensdatum van de klant of wettelijk termijn. In 2025 leveren we vooral aansluitingen op die nog vallen onder de oude wetgeving op aansluittermijnen, de definitie van de KPI voor 2025 is hierop aangepast. Een project is tijdig opgeleverd indien hij binnen de door de klant gewenste termijn of binnen 40 weken is gerealiseerd. 

Voor 2025 is het doel voor deze KPI 65%. ^{(MDR-T ESRS 2 para 80(b)(c))} Dit betekent dat we voor 65% van de klanten de aansluiting willen opleveren binnen de termijn die de klant wenst of binnen 40 weken. De doelen zijn opgesteld met het oog op het tijdig aansluiten van zoveel mogelijk klanten, het inspelen op klanten die hun aansluiting bewust later wensen dan de wettelijke termijn, en het maken van prioriteitskeuzes voor de optimale inzet van de beschikbare uitvoeringscapaciteit^{(ESRS2 MDR-T 80f)}. In 2025 is voor grootverbruik 65% van de aansluitingen op de gewenste datum gerealiseerd.

Vanaf 1 januari 2026 wordt de KPI 'Aansluittermijn GV conform Wensdatum' vervangen voor de KPI 'Aansluittermijnen GV cf wettelijke termijn (%)'. Zoals onder beleid toegelicht geldt per 1 januari 2025 het nieuwe ACM-codebesluit voor aansluittermijnen van grootverbruikers. Deze KPI kijkt naar de tijdigheid van alle opgeleverde aansluitingen die onder de nieuwe code vallen ten opzichte van de geldende wettelijke termijn^{(ESRS 2 MDR-T 80i)}.

Ook in 2025 kwam een groot deel van de aanvragen van grootverbruikers op de wachtlijst. Per ultimo 2025 staan er 10.394 aanvragen op de wachtlijst (aanvragen voor zowel invoeding als afname worden hierbij als 1 aanvraag gezien). Uitgesplitst naar invoeding en afname staan er 6.490 (2024: 4.845) aanvragen van grootzakelijke klanten op de wachtlijst voor afname en 4.503 (2024: 4.181) voor teruglevering. Het gaat hierbij om 4.885 MW (2024: 3.650 MW) aan afnamevermogen en 2.768 MW (2024: 2.353 MW) aan terugleververmogen. Voor afname is dit een toename van 34% in aanvragen en in vermogen. Voor teruglevering is dit een toename van 8% in aanvragen en 18% in vermogen. Ondanks de groei van de wachtlijst hebben we 144 (2024: 49) klanten op de wachtlijst kunnen helpen met een vrijgave van transportcapaciteit.

Naar aanleiding van het maatschappelijk prioriteren hebben we in 2025 in totaal 416 prioriteitsverzoeken ontvangen (2024: 503). Waarvan 232 (2024: 207) aanvragen om congestieverzachter te worden en 184 (2024: 296) aanvragen in de categorie veiligheid en de categorie basisbehoeften. Vanuit de categorie veiligheid en de categorie basisbehoefte kregen 256 (2024: 163) klanten een voorrangsplek op de wachtlijst. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om basisscholen, waterschappen en politiebureaus. In 2025 hebben 2 klanten met prioriteit ook daadwerkelijk transportvermogen gekregen (2024: 0 klanten).

Transparantie naar klanten

Om grootverbruikers op de wachtlijst perspectief te bieden, introduceerden we in 2025 de KPI-planvastheid. Deze KPI ziet toe op het realiseren van 10 grote investeringsprojecten in 2025, gebaseerd op het Investeringsplan 2024 van Enexis. In het investeringsplan stond dat Enexis oorspronkelijk 14 grote projecten wilde uitvoeren in 2025. Tijdens het vaststellen van de KPI bleek echter dat 4 van die 14 projecten niet meer uitgevoerd konden worden, onder andere door problemen met vergunningen. Het uitgangspunt voor de KPI werd daarom bijgesteld naar 10 projecten. Een project telt als ‘gerealiseerd’ voor de KPI als het in gebruik is genomen. Daarnaast telt een project ook als gerealiseerd wanneer het nog niet in gebruik is genomen, maar de vertraging veroorzaakt wordt door TenneT. De realisatie van de KPI over 2025 komt uit op 90%. In het verslagjaar zijn vijf projecten daadwerkelijk in gebruik genomen. Vier projecten zijn doorgeschoven naar 2026 vanwege vertraging in de planning bij TenneT. Omdat de vertraging door TenneT wordt veroorzaakt, worden deze projecten toch als gerealiseerd meegeteld. Eén project is uitgesteld naar 2026 door interne planningsaanpassingen. Dit project wordt daarom als niet gerealiseerd beschouwd. Deze KPI geeft echter niet het gewenste inzicht en zal daarom vanaf 2026 niet meer worden gerapporteerd. ^{ESRS 2 MDR-T 80(a).}

Vanaf 1 januari 2026 zal Enexis zich meer gaan focussen op reductie van de wachtlijsten. Daarom introduceren we de KPI 'Reductie klanten op de wachtrij (vermogen + aantal klanten)'. Het doel is om het aantal aanvragen dat op 1 januari 2026 op de wachtlijst staat in 2026 met minimaal 25% te reduceren. Dit kan door acceptatie van een flex-contract, doordat Enexis in staat is om capaciteit vrij te spelen met congestiemanagement of doordat het net is uitgebreid.

Bouwen, bouwen, bouwen

Uitbreiding van ons net is een belangrijke maatregel om netcongestie tegen te gaan. ^{(MDR-T para 80(a))} We meten deze uitbreiding onder andere aan de hand van de technisch gerealiseerde netcapaciteit. ^{(ESRS 2 para 79(a))} Deze bestaat uit nieuw opgeleverde hoog- en middenspanningstransformatoren, ongeacht of die al door TenneT zijn aangesloten. Het vervangen van oude transformatoren wordt niet in mindering gebracht op deze maatstaf. ^{(ESRS 2 MDR-M para 77(a)(c)(d))}

Enexis had als doel om in 2025 minimaal 1.200 MVA aan technische netcapaciteit bij te bouwen. ^{(MDR-T ESRS 2 para 80I(b)(e))} Voor 2026 is het doel vastgesteld op 2.050 MVA. ^{(MDR-T ESRS 2 para 80I(b)(e))} Het doel voor 2026 is afgeleid van de vijfjarenstrategie 2022-2026, die in 2022 is vastgesteld. ^{(MDR-T ESRS 2 para 80(f))}

In 2025 bouwden we 1.260 MVA (2024: 1.920 MVA) aan netcapaciteit. De technisch gerealiseerde netcapaciteit kwam daarmee vrijwel overeen met ons gestelde doel van 1.200 MVA. De realisatie in 2025 is 660 MVA lager dan in 2024. We hebben in 2024 zo goed als al onze bestaande stations verzwaard. Er zijn daarom nieuwe locaties nodig om verder te kunnen uitbreiden. Het vinden van geschikte locaties kost tijd en leidt tot vertraging in de uitbreiding van onze netcapaciteit. Daardoor lag het doel en onze realisatie voor deze uitbreiding in 2025 lager dan in 2024.

De uitbreidingsopgave van het elektriciteitsnet ten behoeve van de energietransitie vragen tot ten minste 2050 om uitbreiding van het net door groeiende elektrificatie en verduurzaming. Economische groei en nieuwe klanten zijn daarbij een generieke aanleiding om netten uit te breiden daar waar nodig. Een situatie zonder wachtrijen, vergelijkbaar met vóór 2018, wordt op de middellange termijn niet bereikt met de huidige regelgeving. Echter, de ontwikkeling van congestie en wachttijden hangt sterk af van externe factoren zoals het ACM‑prioriteringskader en mogelijke verplichtingen rondom flexibiliteit. Wel verwachten we dat de wachtlijst in de komende 10 jaar stabiliseert en daarna geleidelijk gaat afnemen door de investeringen die we nu realiseren.^{(ESRS 2 MDR-A 68c)}

Ons net beter benutten

Hoe efficiënt het net gebruikt wordt, monitoren we met de KPI ‘Gecreëerde netcapaciteit door Flex'. De gerealiseerde capaciteit ontstaat onder andere door flex-contracten met beperkende voorwaarden en door de reservecapaciteit van ons net te benutten. ^{(ESRS 2 MDR-M para 77(a)(c)(d)} Door het net op deze manier beter te benutten, streven we ernaar om 500 MW extra capaciteit te creëren binnen het bestaande netwerk. ^{(ESRS 2 MDR-T para 79(b))} De doelen voor 2025 en 2026 zijn gebaseerd op een inschatting van het nog te ontwikkelen flexvermogen per HS/MS-station.

In 2025 realiseerden we 542 MW (2024: 498 MW) extra capaciteit. Dit doen we door de technische mogelijkheden van onze assets optimaal te benutten door middel van het gebruik van de reservecapaciteit van HS/MS stations en kabels (368 MW). Daarnaast zetten we capaciteit slimmer in via flexibele contracten (174 MW). ^{(ESRS 2 MDR-T para 79(c))} Hiermee hebben we onze doelstelling behaald. In 2025 namen we voor het eerst de reservecapaciteit van kabels mee in deze KPI wat zorgt voor een extra realisatie van 92 MW in vergelijking met 2024. Wanneer deze reservecapaciteit buiten beschouwing wordt gelaten, ligt de realisatie van deze KPI 48 MW lager dan in 2024. Deze daling wordt vooral veroorzaakt doordat er in 2024 enkele grote batterijproposities zijn gerealiseerd en doordat er in 2025 minder reservecapaciteit beschikbaar was bij HS/MS stations. 

Naast het reguliere aanbod van transportcapaciteit zonder voorwaarden, zijn grotere klanten op de wachtlijst, veelal met een vermogen van meer dan 1 MW, benaderd voor capaciteit onder voorwaarden via andere contractvormen. In 2025 hebben we 193 (2024: 99) klanten met 177 MW (2024: 194 MW) vermogen kunnen contracteren via capaciteitsbeperkingscontract, biedplichtcontracten, Blokstroom, ZonBalans en groepstransportovereenkomsten (GTO). Tegelijkertijd zagen we dat klanten geen flex-contract willen afsluiten, omdat de aangeboden flex-contracten onvoldoende aansluiten bij hun behoeften en mogelijkheden.

Voor alle doelen en maatstaven voor toegang tot het net geldt dat het gaat om jaarlijkse doelen. ^{(MDR-T ESRS 2 para 80(e))} Er is geen nulmeting of basisjaar van toepassing. ^{(MDR-T ESRS 2 para 80(d))} De getroffen stakeholders zijn niet betrokken bij het opstellen of monitoren van de doelen of het identificeren van verbeteringen. ^{(MDR-T ESRS 2 para 80(h); ESRS S4 41(a)(b)(c))}

Realistische verwachtingen

Ondanks alle maatregelen en doelstellingen om klanten tijdig aan te sluiten, het net zo snel mogelijk uit te breiden en de netcapaciteit zo efficiënt mogelijk in te zetten, leidt dit op korte termijn niet tot de daadwerkelijke aansluiting van grootverbruikklanten op de wachtlijst. De komende jaren ondervinden zij de negatieve gevolgen van netcongestie. Ook de kleinverbruik klanten zullen de komende jaren steeds meer hinder ondervinden van het volle stroomnet.

Als de autonome groei van onze bestaande klein- en grootverbruikklanten groter is dan verwacht, en zij geen stappen zetten om hun verbruik te verminderen of flexibiliseren, dan kan dit gevolgen hebben voor klanten op de wachtlijst. Want zelfs bij een planvaste oplevering van onze investeringen in het net, kunnen deze investeringen onvoldoende blijken om alle klanten op de wachtlijst te voorzien van het gewenste transportvermogen. Ook kunnen bestaande klanten worden geraakt als zij om overbelasting te voorkomen moeten worden afgeschakeld. Daarnaast zijn we sterk afhankelijk van TenneT voor ontsluiting van transportcapaciteit en duren vergunningstrajecten vaak lang. Naast de inzet van flexoplossingen en aanpassingen in hun elektraverbruik, zullen klanten ook moeten nadenken over de energiemix die zij op de korte termijn gebruiken, de timing van hun stap naar elektrificatie en de best passende energiemix op de langere termijn.