Instroom van materialen

De meeste grondstoffen die we gebruiken zitten in transformatoren, middenspanningskabels (MS), laagspanningskabels (LS) en gasbuizen. Deze componenten vormen dan ook het belangrijkste aandachtspunt binnen onze aanpak van circulariteit. ^{(MDR-P 65-b)} Ze bestaan hoofdzakelijk uit de volgende grondstoffen: ^{(ESRS 2 MDR-P, 65 a,b, E5-4 30)}

Daarnaast bevatten deze componenten ook materialen die door de EU gemarkeerd zijn als kritiek en/of strategisch. Ook wel Critical Raw Materials (CRM). In de hoofdcomponenten (kabels, transformatoren en gasbuizen) gaat het om materialen zoals aluminium, koper, silicium en tin.  De grootste volumes zitten in aluminium en daarna koper. De volumes voor silicium zijn aanzienlijk minder, maar wel essentieel in bijvoorbeeld de legering van specifiek staal voor transformatoren. ^{(E5-4 30)}

Beleid

Om de energietransitie mogelijk te maken, breiden we ons net sterk uit en hebben we veel componenten en dus grondstoffen nodig. We kunnen niet minder inkopen. Daarom zetten we in op componenten waarvoor minder nieuwe grondstoffen zijn gebruikt. We zetten in op minder gebruik van primaire grondstoffen en stimuleren het gebruik van gerecycled of biobased materiaal, conform de R-ladder. We stimuleren onze leveranciers om zich positief te onderscheiden op de genoemde vlakken en wegen dit mee in onze inkoopbeslissingen. Onze directe leveranciers in de upstream-waardeketen zijn hoofdzakelijk gevestigd in Europa, en een aantal in Turkije, Amerika en Canada. ^{(ESRS 2 MDR-P, 65a,b, ESRS E5 12, 15a,b, 16)}

KPI

Of we op de goede weg zijn met de uitvoering van onze strategie, monitoren we met deze KPI: de primaire grondstoffen per eenheid product van de vier componenten. We willen dat deze KPI in 2030 50% lager is dan in 2014. Dit betekent concreet:

Deze KPI heeft betrekking op de upstream waardeketen en beoogt circulair ontwerp te stimuleren en het gebruik van primaire materialen te reduceren. De KPI is gebaseerd op het Rijksbrede programma Circulaire Economie ‘Nederland circulair in 2050’ (Ministerie Infrastructuur en Waterstaat). ^{(E5-3 23, 24  a, b, c, d, MDR-T, 79 b, 80a,b,c).}  Bij het zetten van deze KPI zijn geen externe stakeholders betrokken, anders dan de externe specialist op het gebied van circulariteit die een adviserende rol aan heeft genomen. ^{(ESRS2 SBM-2)} De maatstaven die in dit hoofdstuk worden genoemd zijn niet gevalideerd door een derde partij anders dan onze externe accountant. ^{MDR-T 77b, 80(h))}

Maatregelen

We nemen verschillende maatregelen om de instroom van primaire grondstoffen te verminderen, zowel in de upstream-waardeketen als in onze eigen operatie:

Duurzaam aanbesteden

Bij de aanbesteding van distributietransformatoren weegt duurzaamheid voor 18% mee in de beoordeling, waarvan 13% specifiek op circulariteit. Daarbij sturen we op het vervangen van primaire grondstoffen door gerecyclede materialen en op minder materiaal per product. De aanbesteding voor distributietransformatoren is in 2025 gepubliceerd; de gunning staat gepland voor 2026 (recycle).

Duurzamer ontwerp van componenten

Een sectorbrede normcommissie heeft vastgesteld dat een binnenmantel van een kabel niet langer nodig is. Hierdoor besparen we materiaal bij nieuwe kabelbestellingen (refuse).

Herinzet

We zetten in op en boeken vorderingen met het opnieuw gebruiken van bestaande componenten, zo voorkomen we de instroom van nieuwe materialen. Zie voor meer informatie de paragraaf herinzet.

Samenwerking met leveranciers

We zijn in gesprek met leveranciers over de ontwikkeling van circulaire producten. In 2025 hebben we onder andere gekeken naar het gebruik van gerecycled en biobased materiaal in componenten. Dat heeft ertoe geleid dat we in 2025 contracten hebben afgesloten voor kabels met hogere percentages gerecyclede plastics, metalen en bio-attributed plastics (recycle, rethink).

Keteninzicht en kennisdeling

We voeren ook gesprekken met leveranciers van grondstoffen en materialen. Dat geeft beter zicht op onze keten: van koper en staal tot plastic. Deze bredere benadering draagt bij aan kennisdeling en het gezamenlijk nadenken over duurzamere componenten.

Samenwerking in de sector

Samen met Stedin en Alliander actualiseren we jaarlijks het uniforme grondstoffenpaspoort template en met keuringsinstituut Kiwa de certificering van duurzame materialen in het grondstoffenpaspoort. Hiermee kunnen we onafhankelijk controleren of het klopt wat leveranciers claimen over het gebruik van duurzamere materialen. Tot 2025 waren er drie kabelleveranciers gecertificeerd, in 2025 zijn daar twee transformatorleveranciers bij gekomen. Diverse andere leveranciers zitten in het certificeringsproces.

Ook vinden er gezamenlijke ketendialogen plaats. In 2025 was er een ketendialoog over gerecycled aluminium in kabels en CO₂-arm staal voor transformatoren. Daaraan namen meer dan vijftig vertegenwoordigers van netbeheerders, overheid, aluminiumsmelters, kabelfabrikanten, afvalverwerkers en andere ketenpartners deel.

Met andere netbeheerders werken we onder meer samen in Groene Netten. Groene netten is een coalitie waarin de grootste infrabeheerders van Nederland samenwerken aan kwesties die sector breed spelen. In 2025 hebben we ons ook aangesloten bij een project dat sectorregels en documentatie voor gerecyclede en CO₂-arme materialen afstemt tussen netbeheerders, transformatorleveranciers, toeleveranciers van staal, koper en olie en andere partijen. ^{(ESRS 2 MDR-A,  ESRS 2 MDR-P 68 a,b,c E5-20b)}

Meten voortgang en resultaten

We gebruiken het circulariteitsmodel om in te schatten in hoeverre we onze instroomdoelen behalen. Deze tool, die we samen met een externe circulariteitsspecialist hebben ontwikkeld, geeft inzicht in de totale hoeveelheid primaire grondstoffen en secundaire grondstoffen die we gebruiken in onze componenten. In het circulariteitsmodel doen we verschillende aannames.

Zo gebruiken we grondstoffenpaspoorten van LS-kabels, MS-kabels, gasbuizen en transformatoren waarin staat wat een artikel weegt, welke materialen erin zitten en in hoeverre het gaat om primaire en secundaire materialen. Deze grondstoffenpaspoorten ontvangen we van leveranciers. Per artikelnummer gebruiken we één grondstoffenpaspoort, ook als er meerdere leveranciers met verschillende grondstoffenpaspoorten op hetzelfde artikelnummer leveren. Dit resulteert in een inschatting van gewicht en samenstelling voor alle artikelen met hetzelfde artikelnummer.

Als we voor een artikelnummer geen grondstoffenpaspoorten hebben ontvangen, gaan we voor het bepalen van het gewicht van dat component en de gebruikte materialen uit van de kennis van experts binnen onze organisatie. De materialen kwalificeren we als niet-gerecycled als we geen grondstoffenpaspoort hebben ontvangen, ook al is het aannemelijk dat er wel gerecycled materiaal is gebruikt. ^{(E5 32, MDR-T 77a, c)}

Momenteel werken we aan het doorontwikkelen van het circulariteitsmodel, zodat we de voortgang op de doelen in de toekomst nauwkeuriger kunnen meten. Ook werken we in 2026 aan een verdieping/ herziening van de KPI op circulariteit. Een reflectie op het doel van 2030 is onderdeel van dat traject. 

De metingen leverden in 2025 de volgende uitkomsten op.

Voortgang op de doelstelling 50% reductie per eenheid product in 2030 ten opzichte van 2014 is als volgt:

De daling van primaire materialen in transformatoren wordt verklaard doordat er meer transformatoren van een specifiek model zijn ingekocht, waarin meer gerecycled materiaal is verwerkt dan in andere transformatoren. 

Er zijn in 2025 meer LS-kabels ingekocht waarvan we geen grondstoffenpaspoort hebben dan in 2024 het geval was. Wanneer we geen grondstoffenpaspoort hebben van een component, rekenen we alle grondstoffen als primair, ook al weten we dat er secundair materiaal in verwerkt is. 

Bij MS-kabels is de situatie andersom. We hebben meer kabels ingekocht met een grondstoffenpaspoort, die secundair materiaal bevatten. Hierdoor weten we dat deze kabels (gedeeltelijk) uit secundair materiaal bestaan. We zien dan ook een daling van het primair materiaal per eenheid product voor deze componentsoort. 

De stijging van primair materiaal per eenheid product van gasbuizen wordt verklaard doordat we verhoudingsgewijs meer PVC/PE buizen hebben ingekocht en minder koperen buizen. Buizen van PVC en PE mogen volgens het huidige normenkader geen secundair materiaal bevatten, waar dat bij koperen buizen wel het geval is. 

De materiaalsoorten in kilogrammen uitgesplitst naar primair materiaal en secundair materiaal zijn als volgt:

In 2025 kochten we in totaal 32.454.489 kg materiaal in. De totale hoeveelheid materiaal is aanzienlijk gestegen ten opzichte van 2024. Deze stijging wordt verklaard doordat onze investeringen ten behoeve van uitbreiding, beheer en onderhoud van onze netten zijn gegroeid. De componenten zelf worden daarnaast steeds groter en zwaarder, om de benodigde capaciteit te kunnen faciliteren, waardoor er meer materiaal per component nodig is.^{(ESRS E5-4 31a, c)}