De grootste verbouwing van ons energienet ooit
Met het dit jaar vernieuwde investeringsplan investeert Enexis de komende drie jaar een recordbedrag van 7 miljard euro in het verzwaren en onderhouden van het gas- en elektriciteitsnet in de provincies Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg. Concreet betekent dit de bouw van 42 nieuwe hoogspanningsstations, de uitbreiding van 130 bestaande hoogspanningsstations en duizenden kilometers extra kabels. Deze investering creëert ruimte voor nieuwe woningen, faciliteert de groei van zonne- en windenergie en ondersteunt de elektrificatie van de industrie.
Vernieuwing en uitbreiding van station Kelpen-Oler
Bij ons station in Kelpen-Oler breidden we de capaciteit uit van 85 naar 200MVA. We bouwden een compleet nieuw station net buiten de hekken, in plaats van dat we aanpassingen deden binnen de bestaande installatie. Deze nieuwe werkwijze werkt sneller en slimmer. Ook versnellen we dankzij deze ‘grijze weide’-aanpak: van installaties tot prefab gebouwen. Door deze aanpak kunnen we veel meer stations tegelijkertijd bouwen op verschillende locaties.
100ste preventieve trafowissel
In april vierden we in het Groningse Harkstede een mijlpaal met onze honderdste trafowissel. Enexis vervangt sinds twee jaar preventief zoveel mogelijk oudere transformatoren. Deze trafo’s zijn vooral op zonnige voorjaarsdagen gevoelig voor storingen. In april en mei gebeurt dat vooral bij teruglevering door zonnepanelen. Door de hoge stromen kunnen de zekeringen kapotgaan. In de zomer stijgen de temperaturen, waardoor we problemen krijgen met de koeling en verouderde transformatoren oververhit kunnen raken. Nieuwe transformatoren lossen dit op.
Flexibele kabeloplossing halveert aansluitduur
Hoe kunnen we de aansluiting van middenspanningsstations drastisch versnellen én het werk voor monteurs verlichten? Die vraag stelden Stedin, Alliander en Enexis aan de markt. Prysmian Netherlands kwam met de winnende oplossing: een flexibele kabel met prefab stekkerverbinding, waardoor de monteur de kabel eenvoudig invoert en aansluit zonder dat daar veel kracht voor nodig is en wat tijd bespaart. Dankzij deze oplossing kunnen we een station in één dag aansluiten, in plaats van twee. Bovendien kan dit met minder mensen, is het werk lichter én hoeven we de bestaande stations niet ingrijpend aan te passen.
Samen leggen we de puzzel voor het zuiden
In april gunden we samen met Brabant Water de aanbesteding Combi Brabant aan Baas, Hurkmans, BGM en APK/Rasenberg. Zij gaan de komende twaalf jaar voor ons het elektriciteits- en drinkwaterleidingnet in Noord-Brabant uitbreiden, vernieuwen en verzwaren. Met deze megaklus is een waarde van € 900 miljoen gemoeid.
Daarnaast zijn in het afgelopen jaar de aanbestedingen voor Solo Brabant en Combi & Solo Limburg geslaagd afgerond. De aanbesteding voor Limburg is samen met Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) uitgevoerd. Voor Limburg zijn de volgende aannemers geselecteerd voor een contractduur van eveneens twaalf jaar: BAM Energie en Water, HvG Infra, BGM, Van den Heuvel, Van Geleuken, Rasenberg Kabel en Leidingen, A. HAK, Hanab Distribution en APK Infra en Wegenbouw. Enexis kiest doelbewust voor langdurige strategische samenwerkingen met de aannemerij. Zo borgen we uitvoeringscapaciteit en stimuleren we investeringen in vakmanschap.
Meer vakmensen voor de energietransitie
Enexis ervaart dagelijks hoe cruciaal vakmensen zijn voor het bouwen van een toekomstbestendig energienet. Om het sector brede tekort van 30.000 technici aan te pakken, werken we in het Opschalingsplan 2030 samen met andere netbeheerders, aannemers en de overheid. Hiermee worden in totaal 5.000 extra technici opgeleid en ingezet, ondersteund door een subsidie uit het Klimaatfonds en een gezamenlijke investering van ruim €200 miljoen.
Een belangrijk onderdeel zijn de regionale samenwerkingsverbanden genaamd 'Infra Talenten', waar nieuwe medewerkers worden geworven, opgeleid en begeleid naar een baan in de ondergrondse infra. Zo sluiten onderwijs en arbeidsmarkt beter op elkaar aan. Voor statushouders is er ‘Energy Skills’, een traject dat Enexis samen met Refugee Talent Hub, Alliander en TenneT aanbiedt. Deelnemers maken kennis met het werkveld, volgen een op maat gemaakte opleiding en krijgen begeleiding richting een baan in de techniek. Het programma richt zich op het begeleiden van in totaal 1.000 statushouders.
Buurtvoorstel
Gemeenten spelen een cruciale rol bij het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Om hen te ondersteunen, introduceerden we afgelopen jaar Buurtvoorstel: een digitale tool die inzicht biedt in onze langetermijnverwachtingen per buurt en gemeenten de mogelijkheid biedt hun plannen te delen. Buurtvoorstel biedt inzicht in drie thema’s: warmte, duurzame opwek, en personenvervoer, en maakt een inschatting van de ontwikkelingen richting 2050. Tegelijkertijd kunnen gemeenten hun eigen plannen terugkoppelen, waardoor de tool als gespreksstarter dient en onze investeringsplannen beter aansluiten op lokale ambities. Na de lancering kende Buurtvoorstel direct een hoge betrokkenheid: in 59% van de buurten reageerden gemeenten actief op hun warmtetransitieplannen, waarbij bijna de helft het voorstel op basis van de Startanalyse van het Planbureau voor de Leefomgeving volgde en iets meer dan de helft een alternatief invulde. Opvallend is dat gemeenten daarbij vaak kozen voor een all-electric warmtepomp, ook in buurten waar vanuit de Startanalyse een hybride warmtepomp of warmtenet werd voorgesteld.
Centrale aansturing van hybride warmtepompen verlaagt avondpiek
Binnen het pilotproject DACS-HW in het Drentse Dalen werden honderd hybride warmtepompen bij huishoudens collectief en centraal aangestuurd, om te onderzoeken of op deze manier de capaciteit en flexibiliteit van het lokale stroomnet beter kan worden benut. De groei van onder andere (hybride) warmtepompen zorgt voor toenemende belasting van het stroomnet, waardoor op sommige plekken overbelasting dreigt.
In Dalen toonde de pilot aan dat het laagspanningsnet aanzienlijk kan worden ontlast door slimme, centrale aansturing van warmtepompen, met een reductie van de avondpiek van 10 tot 25%. De warmtepompen worden automatisch aangestuurd, terwijl bewoners het verwarmingsproces altijd kunnen beïnvloeden via een ‘comfortknop’ (‘opt-out’). Dankzij de transparante samenwerking en het tastbare duurzame resultaat nam 40% van de huishoudens deel aan de pilot. De ervaringen en resultaten vormen een waardevolle basis om deze innovatieve aanpak verder te ontwikkelen en mogelijk uit te rollen naar andere wijken en gemeenten. Zo kan worden bijgedragen aan een stabieler, zuiniger en toekomstbestendig energiesysteem.
Enexis ondertekent eerste groepstransportovereenkomst van Nederland
Afgelopen jaar tekende Enexis met 14 bedrijven in Nederweert, verenigd in het Energie HandelsPlatform Pannenweg (EHP-P), een van de eerste groepstransportovereenkomsten (GTO) van Nederland. Voor Enexis is dit een primeur: het is de eerste GTO die de netbeheerder afsluit. De overeenkomst maakt het mogelijk om gezamenlijk transportvermogen te delen. Met behulp van een energiemanagementsysteem kunnen de bedrijven real-time vraag en aanbod op elkaar afstemmen. Zo wordt de beschikbare capaciteit op het stroomnet efficiënter benut en ontstaat ruimte voor groei en verduurzaming van het bedrijvenpark, ondanks de huidige netcongestie.
Een GTO vraagt om nauwe samenwerking tussen ondernemers, netbeheerders, financiers en andere betrokkenen. De komende jaren werkt Enexis samen met andere netbeheerders en bedrijven aan de verdere ontwikkeling en opschaling van de groepstransportovereenkomst. Enexis werkt op dit moment samen met 10 bedrijventerreinen aan de ontwikkeling van een groepstransportovereenkomst.
Verplicht flexibel vermogen
In juni startte Enexis een nieuwe fase van congestiemanagement in vijf gebieden in Noord-Brabant en Overijssel. Grote afnemers met een aansluiting vanaf 1 MW zijn voortaan verplicht – tegen vergoeding – flexibel vermogen aan te bieden tijdens piekmomenten op het stroomnet. Het gaat om 27 afnemers op vijf stations waar in de winter het risico op overbelasting het grootst is. Naast technische maatregelen is hun inzet cruciaal om te voorkomen dat delen van stations tijdelijk moeten worden afgeschakeld.
Netbewust laden: publieke oplaadpunten helpen piekbelasting voorkomen
Om het stroomnet tijdens drukke winterpieken te ontlasten, zijn ruim 2.200 publieke oplaadpunten in het Enexis-gebied gestart met netbewust laden. Inmiddels is 66% van deze oplaadpunten geschikt gemaakt voor deze manier van laden, in samenwerking met Vattenfall, Allego en Equans.
Het aantal oplaadpunten groeit snel. Omdat één punt op vol vermogen evenveel vraagt als drie huishoudens, is slim laden cruciaal. Elektrische auto’s lenen zich hier goed voor, omdat ze vaak langer op ons net aangesloten zijn dan noodzakelijk is. Het laadvermogen van de oplaadpunten wordt automatisch verlaagd op werkdagen tussen 16.00 en 21.00 uur, vooral op locaties waar we te maken hebben met kritieke stroomnetten. Buiten piekuren laadt de auto weer op volle snelheid. Netbewust laden is een belangrijke stap in het ontwikkelen van een toekomstbestendig energiesysteem. In de toekomst zullen de oplaadpunten volledig mee schakelen met de actuele netbelasting. Het is onze inzet dat op termijn alle oplaadpunten deze slimme laadfunctie ondersteunen.
Proef met dimmen van zonnepanelen
Steeds meer huishoudens leveren zonnestroom terug aan het net. Op sommige plekken en momenten leidt dat tot overbelasting. Samen met platform Zonnedimmer voerden we dit jaar een proef uit waarbij woningeigenaren hun zonnepanelen tegen een vergoeding tijdelijk dimmen. Met hun toestemming verlaagden we de opwek op zeer zonnige dagen als zij weinig elektriciteit afnemen en veel terugleveren. Woningeigenaren ontvingen hiervoor 30 cent per kWh. De pilot heeft aangetoond dat Zonnedimmer effectief opwekcongestie kan voorkomen, bewoners positief meewerken en dat het systeem inzetbaar is op onze lokale laagspanningsnetten.
LV-NExT challenge: verzwaring van het laagspanningsnet in versneld tempo
Om de uitbreiding van het laagspanningsnet aanzienlijk te versnellen, lanceerden Enexis, Stedin en Alliander afgelopen jaar de LV-NExT Challenge: een internationale oproep aan marktpartijen om innovatieve oplossingen te ontwikkelen die het verzwaren van het laagspanningsnet kunnen opschalen van 100 naar 1.000 buurten per jaar. De netbeheerders nodigden niet alleen partijen uit de energiesector uit, maar ook uit andere branches zoals automotive, defensie en scheepvaart.
Onderdeel van de challenge is de LV-NExT simulatiestraat in Utrecht: een nagebootste buurt waar nieuwe technologieën die het laagspanningsnet sneller, slimmer, veiliger en duurzamer moeten maken, in de praktijk getest kunnen worden. Veilig en zonder verstoring van de dagelijkse operatie. Na succesvolle tests kunnen innovaties eerst in een wijk worden toegepast en bij bewezen effect op grote schaal worden uitgerold. Zo dragen ze bij aan de ambitie om meer dan 100.000 kilometer kabel te leggen en 50.000 transformatorhuisjes aan te sluiten.
Wet collectieve warmte aangenomen
Na jaren van voorbereiding is de Wet collectieve warmte (Wcw) afgelopen jaar aangenomen door zowel de Tweede Kamer als de Eerste Kamer. Deze belangrijke mijlpaal voor de warmtetransitie in Nederland is cruciaal voor Enexis: samen met de Energiewet en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie vormt de Wcw het fundament waarop wij kunnen bouwen aan een toekomstbestendig energiesysteem.
In Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant, Groningen en Zuid-Limburg verkennen we de mogelijkheden om regionale warmtebedrijven op te zetten. Dit doen we in wisselende publieke samenwerkingen met EBN, provincies en gemeenten. Door onze krachten te bundelen en expertise te delen, kunnen we de kosten beperken en tot stabielere warmteprijzen komen. Al zien we ook dilemma's.
Uitgifte groene obligaties
2025 was voor Enexis een belangrijk jaar op de kapitaalmarkt. In april brachten we voor het eerst een dual tranche groene obligatie-uitgifte naar de markt, goed voor een totale waarde van € 1 miljard. Dit bedrag is verdeeld over twee obligaties van elk € 500 miljoen, met een looptijd van respectievelijk 8 jaar en 12 jaar. Net als bij de eerder uitgegeven groene obligaties was er grote belangstelling van een brede groep duurzame investeerders.
In november hebben we een aanvullende groene obligatie uitgegeven van € 500 miljoen, met een looptijd van 10 jaar. Opnieuw bleek het vertrouwen van investeerders groot: een aanzienlijk deel had ook deelgenomen aan eerdere uitgiftes. Dat vertrouwen blijft, ondanks een recente verlaging van onze credit ratings. We gebruiken de groene obligaties om te investeren in de energietransitie. Met deze transactie komt het totaal aan uitstaande obligaties uit op € 4,5 miljard.
Aangepast dividendbeleid
De aandeelhouders van Enexis zijn tijdens de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering akkoord gegaan met een aangepast dividendbeleid. Vanaf boekjaar 2025 keert Enexis 50% van de nettowinst uit gewone bedrijfsvoering uit, met een maximale uitkering van € 100 miljoen. Dat bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd. Hierdoor krijgt Enexis meer mogelijkheden om te investeren in de energietransitie. De aandeelhouders stemden in omdat ze het belangrijk vinden dat Enexis genoeg geld beschikbaar heeft voor verzwaring en onderhoud van energienetten.
Serious Request
In december hebben we bij het Glazen Huis in ’s-Hertogenbosch de cheque overhandigd van onze actie voor 3FM Serious Request. In deze actie riepen we al onze Brabantse klanten op om van 18 tot en met 24 december hun energieverbruik op een creatieve manier te verminderen en het gebruik tijdens piekmomenten (tussen 16.00 en 21.00 uur) zoveel mogelijk te beperken.
Het verschil tussen het voorspelde en het daadwerkelijke stroomverbruik werd gemeten, waarbij de bespaarde netwerkkosten volledig zijn gedoneerd. Dankzij de gezamenlijke inzet van onze klanten en medewerkers hebben we uiteindelijk € 40.269 opgehaald voor Spieren voor Spieren. Een bijzonder resultaat waar we met trots op terugkijken.